De Spiegel in Heerlen vertoont Letters to Sofija in samenwerking met Festival Vocallis

Beata Bruggeman-Sekowska

Op 30 september organiseerde Filmhuis De Spiegel een speciale vertoning van Letters to Sofija, gepresenteerd in samenwerking met Festival Vocallis. De film, geregisseerd door Robert Mullan (VK, 2013), vertelt het complexe liefdesverhaal tussen de Litouwse componist en schilder Mikalojus Konstantinas Čiurlionis (1875–1911) en zijn vrouw, de politieke activiste Sofija Kymantaite.

De hoofdrol van Čiurlionis wordt vertolkt door Rokas Zubovas, tevens achterkleinzoon van de kunstenaar, wat de film een persoonlijke dimensie geeft. Verder zijn in de film te zien: Marija Korenkaite, Arturas Aleksejevas, Rugile Alytaite en Rimvydas Ambrazevicius. De vertoning vond plaats met Engelse ondertiteling, waardoor het verhaal toegankelijk was voor een breed internationaal publiek.

Van rechts naar links: Gert Geluk, artistiek directeur van Festival Vocallis, en Aloys Bruggeman, Honorair Consul van Litouwen. © Beata Bruggeman-Sekowska

Een voorproefje van Festival Vocallis 2025

De avond begon met een introductie door Gert Geluk, artistiek directeur van Festival Vocallis, die sprak over het belang van Čiurlionis als zowel componist als schilder. Hij benadrukte hoe Čiurlionis nieuwe generaties blijft inspireren en waarom hij centraal staat tijdens Festival Vocallis 2025, dat in het teken staat van de 150e geboortedag van de kunstenaar.

Čiurlionis: componist en visionair schilder

Čiurlionis componeerde ongeveer 300 werken voor koor, piano, orgel, strijkkwartet en orkest en wordt erkend als de eerste componist van Litouwse symfonische en kamermuziek. Tegelijkertijd was hij een baanbrekend schilder, wiens werk vaak wordt genoemd naast dat van Gustav Klimt, Edvard Munch en Wassily Kandinsky.

Zijn kunst is een fusie van Litouwse mythologie, sprookjes en natuur, verrijkt met invloeden uit het oude Egypte, India en Azië. Hoewel zijn naam tijdens de Sovjetbezetting van Litouwen in het Westen grotendeels onbekend bleef, kreeg zijn werk na de onafhankelijkheid in de vroege jaren ’90 internationale erkenning. Tegenwoordig worden Čiurlionis’ schilderijen wereldwijd tentoongesteld – van de Verenigde Staten tot Japan, Duitsland, Italië, België en Frankrijk – met de grootste collectie in het M. K. Čiurlionis Nationaal Kunstmuseum in Kaunas, Litouwen.

Een groeiende nalatenschap in Nederland

In 2024 werd een baanbrekende tentoonstelling van Čiurlionis’ werk gehouden in Museum Belvedere in Heerenveen, in samenwerking met het Nationaal Čiurlionis Kunstmuseum in Litouwen. De filmvertoning op 30 september in Filmhuis De Spiegel sloot hierop aan en bood het Nederlandse publiek opnieuw de kans om kennis te maken met het leven en werk van deze Litouwse meester.

Op 18 maart 2025 organiseerde het Koninklijk Conservatorium in Den Haag een bijzonder galaconcert ter gelegenheid van twee belangrijke mijlpalen in de Litouwse geschiedenis: de 35e verjaardag van de herstelde onafhankelijkheid en de 150e geboortedag van Mikalojus Konstantinas Čiurlionis, een van de meest gevierde componisten en kunstenaars van het land. Het evenement, georganiseerd door de ambassade van Litouwen in Nederland en het Koninklijk Conservatorium, trok een publiek van diplomaten, politieke, culturele en zakelijke leiders, leden van de Litouwse diaspora en Litouwse studenten.

De reis gaat deze herfst verder met een reeks concerten tijdens Festival Vocallis in Limburg, gewijd aan Čiurlionis’ muziek en nalatenschap ter gelegenheid van zijn 150e verjaardag:

• 17 oktober – Grand Opening Concert in Theater aan het Vrijthof, Maastricht, met het Symfonieorkest van de Nationale M. K. Čiurlionis School of Arts.
• 18 oktober – Pianorecital in Meerssen door Čiurlionis’ achterkleinzoon Rokas Zubovas samen met Sonata Deveikytė-Zubovienė.
• 22 oktober – Vertelconcert in Maastricht met de bekende Nederlandse schrijver Jan Brokken, pianist Marcel Worms en violiste Ursula Schoch.

Met film, concerten en tentoonstellingen omarmt Nederland Čiurlionis steeds meer als zowel nationaal Litouws erfgoed als een internationaal belangrijke kunstenaar – een betekenisvolle eer in dit feestelijke jubileumjaar.

Filmhuis De Spiegel

Filmhuis De Spiegel, een iconisch eivormig gebouw uit 1938, is een van de oudste bioscopen van Nederland en een rijksmonument. Ontworpen door Frits Peutz, bood het oorspronkelijk plaats aan 1.180 bezoekers en was destijds de grootste bioscoop van Limburg. Tegenwoordig biedt het een platform voor hoogwaardige filmprogramma’s, educatie en debatten. Het theater heeft gerenommeerde filmfestivals en beroemde acteurs ontvangen en levert een belangrijke bijdrage aan de cinematografische cultuur in de regio.